7. 2. Kształtowanie się granicy wschodniej Polski

1. W okresie walki o odzyskanie niepodległości ukształtowały wykształciły się dwie koncepcje granic Polski

a. koncepcja inkorporacyjna – autorstwa Romana Dmowskiego

– w skład państwa polskiego miały wejść obszary zamieszkałe w większości przez ludność polską

– mniejszości narodowe na terytorium odrodzonej Polski miały zostać spolonizowane

b. koncepcja federacyjna – autorstwa Józefa Piłsudskiego

– dążył do utworzenia przez Polskę federacji nowopowstałymi państwami: ukraińskim, białoruskim, litewskim i łotewskim

2. W listopadzie 1918 r. wybuchł konflikt polsko-ukraiński w Galicji Wschodniej

a. sytuacja etniczna w Galicji Wschodniej

– Polacy dominowali w miastach

– Ukraińcy stanowili większość na wsi

b. w nocy z 31 X na 1X 1918 r. Ukraińcy proklamowali powstanie Ukraińskiej Republiki Ludowej (URL)

d. opór Polaków doprowadził do wybuchu walk we Lwowie

– w walkach uczestniczyła młodzież – „Orlęta Lwowskie”

– na pomocą walczącym Polakom we Lwowie skierowano oddziały z Wielkopolski i armię gen. Józefa Hallera

3. Wyprawa kijowska Józefa Piłsudskiego

a. wiosną 1919 r. wojska polskie rozpoczęły ofensywę na wschód, by zająć tereny opuszczane przez oddziały niemieckie

b. Józef Piłsudski zawarł sojusz z przywódcą Ukraińskiej Republiki Ludowej, Symonem Petlurą

– URL uznała prawa Polski do Galicji Wschodniej

– Polska miała udzielić pomocy militarnej Ukraińcom w walce przeciwko bolszewickiej Rosji

c. w ramach umowy wojska polskie przystąpiły do ofensywy przeciwko wojskom bolszewickim i w maju 1920 r. zajęły Kijów

4. Wojna polsko-bolszewicka

a. wobec zajęcia przez oddziały polskie Kijowa Armia Czerwona przystąpiła do ofensywy i zmusiły oddziały polskie do odwrotu

b. 28 VII 1920 r. komuniści utworzyli Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski (TKRP)

– na czele TKRP stali Feliks Dzierżyński i Julian Marchlewski

– TKRP miał przejąć władzę w Polsce po ostatecznym pokonaniu armii polskiej

c. w trakcie walk państwa zachodnie zaproponowały ustalenie wschodniej granicy Polski na tzw. linii Curzona

d. groza sytuacji spowodowała zmiany w organizacji państwa

– powołano Radę Obrony Państwa z Józefem Piłsudskim na czele

– utworzono Rząd Obrony Narodowej z Wincentym Witosem jako premierem

e. w dniach od 13 do 25 VIII na przedpolach Warszawy została stoczona decydująca bitwa, w wyniku której oddziały Armii Czerwonej zostały zmuszone do pośpiesznego odwrotu

f. wojska polskie odniosły kolejne świetne zwycięstwa w bitwach nad Niemnem i pod Komarowem

g. wojnę polsko-bolszewicką zakończył pokój zawarty w Rydze 18 III 1921 r., na mocy którego została ustalona wschodnia granica Polski

5. Po wycofaniu się Armii Czerwonej wybuchł konflikt polsko-litewski o Wileńszczyznę

a. w październiku 1921 r. dywizja gen. Lucjana Żeligowskiego na tajne polecenie Józefa Piłsudskiego wkroczyła do Wilna

b. na Wileńszczyźnie odbyło się referendum, w którym większość opowiedziała się za przynależnością do Polski

c. włączenie tzw. Litwy Środkowej do Polski pogorszyło stosunki polsko-litewskie.