4. 2. Wybuch i przebieg powstania styczniowego

1. Wybuch powstania
a. ogłoszenie przez Aleksandra Wielopolskiego branki (poboru) do wojska – chciał w ten sposób rozbić organizację czerwonych i przerwać przygotowania do powstania
b. ogłoszenie powstania przez Czerwonych – 22 I 1863 r.
– Komitet Centralny Narodowy przekształca się w Tymczasowy Rząd Narodowy
– Tymczasowy Rząd Narodowy ogłosił „Manifest” wzywającego do udziału w powstaniu
– zapowiedział uwłaszczenia chłopów i przyznanie ziemi bezrolnym uczestnikom powstania
c. walki miały charakter partyzancki – uczestniczyły w nich małe partie (oddziały), które starały się atakować z zaskoczenia
d. do powstania przyłączyła się również organizacja Białych
e. Marian Langiewicz  został dyktatorem powstania – po kilku dniach walk musiał wycofać się do Galicji
f. powstanie wybuchło również na ziemiach zabranych – na Litwie, Białorusi i Ukrainie

2. Polskie państwo podziemne
a. rozbudowa konspiracyjnego (tajnego) państwa polskiego
– konspiracyjna administracja
– pobór podatków na potrzeby powstania i tajnego państwa polskiego
b. w maju 1863 r. Tymczasowy Rząd Narodowy przekształcił się w Rząd Narodowy

3. Ostatnim przywódcą powstania był Romuald Traugutt    (X 1863 – IV 1864 r.)
a. miał doświadczenie wojskowe – wcześniej był zawodowym oficerem w armii rosyjskiej
b. podjął decyzję o przekształceniu oddziałów partyzanckich w regularna armię
c. starał się zrealizować uwłaszczenie chłopów

4. Upadek powstania styczniowego
a. 2 III 1864 r. car Aleksander II wydał ukaz o uwłaszczeniu chłopów – odciągnęło to chłopów od udziału w powstaniu
b. dużą stratą było rozbicie przez Rosjan oddziału gen. Józefa Hauke-Bosaka
c. w kwietniu 1864 r. został aresztowany i skazany na śmierć Romuald Traugutt
d. jednym z ostatnich oddziałów powstańczych była partia księdza Stanisława Brzózki, która walczyła do wiosny 1865 r.

5. Represje carskie po upadku powstania styczniowego
a. represje wobec uczestników powstania
– konfiskaty majątków
– wyroki śmierci
– więzienia
– katorga – zsyłka na Syberię
b. część uczestników powstania wyemigrowała za granicę
c. likwidacja pozostałości autonomii Królestwa Polskiego
– zastąpienie nazwy Królestwo Polskie nazwą Kraj Przywiślański
– upodobnienie administracji Królestwa Polskiego do administracji rosyjskiej
– intensywna rusyfikacja – zastąpienie języka polskiego językiem rosyjskim w urzędach i szkołach
– prześladowania Kościoła rzymskokatolickiego i Kościoła unickiego