Panowanie Kazimierza Wielkiego w świetle „Kroniki” Janka z Czarnkowa

Ten król ponad wszystkich książąt polskich dzielnie rządził Rzecząpospolitą, albowiem jak i drugi Salomon wyniósł dzieła swoje, budując miasta, domy i grody. Przede wszystkim zamek krakowski ozdobił przedziwnymi budynkami, wieżami, rzeźbami, malowidłami i dachami na podziw wspaniałymi. Naprzeciw zaś zamku krakowskiego, za Wisłą, około kościoła, który się nazywa Skałka, wybudował miasto, które od imienia swego nazwał Kazimierzem. Wybudował też wiele innych miast, jak Wieliczkę, Skawinę i Lanckoronę, zamek Olkusz, Będzin i Lelów, miasto Czorsztyn wraz z zamkiem, zamki w Niepołomicach, Ojcowie i Krzepicach, w ziemi sandomierskiej zamek i samo miasto Sandomierz, Wiślicę, Szydłów, Radom, Opoczno, Wąwolnicę, miasto Lublin, miasto i zamek Sieciechów, Solec, zamki w Zawichoście i No­wym Mieście Korczynie; w Wielkopolsce zaś miasta Kalisz, Pyzdry, Stawiszyn, zamek i miasto Konin, zamki w Nakle, Wieluniu, Między­rzeczu i Ostrzeszowie, miasto Wieluń, zamek Bolesławiec; w ziemi ku­jawskiej Kruszwicę, Złotoryję, Przedecz i Bydgoszcz; w ziemi sieradz­kiej silny gród w Piotrkowie, miasto i zamek w Inowłodziu; na Ma­zowszu miasto Płock, a zamek tamtejszy, który był jednym murem obwiedziony, drugim jeszcze opasał; w ziemi ruskiej miasto Lamburgę, czyli Lwów i dwa jego zamki, zamek Przemyśl, zamek i miasto Sanok, miasto Krosno i zamki w Lubaczowie, Trembowli, Haliczu i Tustaniu. Wszystkie te miasta i zamki opatrzył bardzo silnymi murami, budow­lami i wieżami wyniosłymi, głębokimi fosami i innymi fortyfikacjami na ozdobę Królestwa, a ku bezpieczeństwu i schronieniu narodu pol­skiego. Za panowania bowiem tego króla powstało w lasach, gajach i na karczowiskach drugie tyle miast i wsi, ile przedtem było w Kró­lestwie Polskim.

Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 10: Powstawanie państw scentrali­zowanych i rozwój dążeń narodowych w XIII-XV w. Opracowała Zofia Dąbrowska, Warszawa 1959, nr 10, str. 42 i n.

 

A. Jakie popularne powiedzenie dotyczące Kazimierza Wielkiego ilustruje cytowany fragment "Kroniki" Janka z Czarnkowa?

B. Oceń znaczenie inwestycji przedstawionych w źródle dla Polski.

C. Odszukaj na mapie miejscowości wymienione przez Janka z Czarnkowa i oceń, czy inwestycje Kazimierza Wielkiego miały określony plan.